Nafarroako Gobernuak gaur goizean aurkeztu du ‘En Navarra, el mejor plan sigue siendo el respeto / Nafarroan, plan onena errespetua da beti’ kanpaina instituzionala; hau da, Lehendakaritza eta Berdintasun eta Etxebizitzako, Gazteriako eta Migrazio Politiketako eta Hezkuntza eta Osasun Departamentuek elkarrekin bultzatutako ekimena, harremanetan tratu ona sustatzeko, emakumeen aurkako indarkeriak eta sexu-aniztasunaren aurrekoak prebenitzeko eta jai seguruak, berdintasunezkoak eta erasorik gabekoak sustatzeko helburuarekin. Kanpainan nabarmentzen da beharrezkoa dela harreman afektibo-sexualetan kontroleko, presioko, mugen inbasioko edo desberdintasuneko jokabideak oraindik ere normalizatzen dituzten patroi sozialak eta kulturalak eraldatzea.
Aurreko urteetan bezala, kanpaina batez ere 35 urtetik beherako gazteei eta helduei zuzenduta dago, eta «ideia sinple baina funtsezko bat indartzea du helburu: errespetua, adostasuna eta komunikazioa dira jai giroan erabat gozatzeko oinarria». Horixe adierazi du Begoña Alfaro hirugarren lehendakariorde eta Etxebizitza, Gazteria eta Migrazio Politiketako kontseilariak kanpainaren aurkezpenean. Patricia Abad Nafarroako Berdintasunerako Institutuko zuzendari gerenteak eta Mª Ángeles Nuin Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko kideak ere parte hartu dute aurkezpenean.
Alfarok adierazi duen bezala, «jaiak gozatzeko, partekatzeko eta harremanak izateko guneak dira, eta pertsona guztientzako gune seguruak izan behar dute beti. Mugak errespetatzea, adostasuna ezinbestekoa dela entzutea, galdetzea eta ulertzea ez litzateke salbuespena izan behar, baizik eta, gaur aurkezten ari garen kanpainaren leloak dioen bezala, planak izan beharko luke». Ekimenak azpimarratzen du, gainera, adostasuna ezin dela modu isolatuan ulertu, baizik eta berdintasunezko harremanen esparruan, presiorik eta genero-estereotipoik gabe, non pertsona guztiek beren nahiak eta erabakiak askatasunez adierazi ahal izango dituzten.
Kanpaina uda osoan zehar garatuko da kartelen, olanen, material digitalen eta ikus-entzunezkoen eta Foru Erkidego osoan banatutako euskarrien bidez, toki entitateen, mankomunitateen eta hainbat kolektiboren laguntzarekin. Aurtengo sormenak jai-giroan dagoen gazte-koadrila erakusten du, alaitasuna, lasaitasuna eta presiorik eza helarazi nahi duen irudi lasaiarekin.
17 urtetik beherako neskek jarri dituzte sexu-indarkeriagatiko salaketen %47,7
Kanpaina testuinguru batean aurkezten da, eta, Alfarok azpimarratu duenez, «sexu-indarkeriek gazteengan eragin handia izaten jarraitzen dute». Aipatzekoa da 2025eko urtarriletik azarora bitartean 2.047 salaketa jarri zirela Nafarroan emakumeen aurkako indarkeriagatik, eta horietatik %13 sexu-indarkeriagatik izan zirela. Guztira, 268 salaketa jaso ziren sexu-indarkeriagatik, eta ia erdiak (%47,4) 17 urtetik beherako neskek jarri zituzten. Erasotzaileei dagokienez, %26,2k 30 urte baino gutxiago ditu.
Bestalde, Nafarroako Gazteriaren Institutuak egindako «Gazteak eta harreman afektibosexualak Nafarroan» azterlanaren arabera, gazteen %54,4k adierazi du sexu-abusu edo sexu-indarkeria motaren bat jasan duela bizitzan zehar, eta ehuneko hori %70,4ra igotzen da emakumeen kasuan. Datu horiek agerian uzten dute sexu-indarkeria ez dela fenomeno isolatua edo anekdotikoa, baizik eta emakumeei espezifikoki eragiten dien egiturazko desberdintasunaren adierazpen bat, erantzun publiko iraunkorrak behar dituena, baita aisialdi- eta ospakizun-guneetan ere.
Azterlan horrek berak adierazten du espazio publikoak eta aisialdikoak direla egoera horiek gertatzen diren agertoki nagusietako batzuk. Izan ere, sexu-indarkeria jasan duten gazteen %57,8k jaiak eta gizarte-ekitaldiak identifikatzen ditu erasoen testuinguru gisa. Hala ere, azterlan horrek berak adierazten du gazteen artean sexu-baimenari buruzko ezagutza handia dagoela, eta horrek planteatzen du ezagutza hori eguneroko praktika eta harremanetara eramateko erronka.
Hala eta guztiz ere, «Nafarroan, planik onena errespetua da oraindik ere» kanpainaren helburua da herritar guztiak inplikatzea indarkerien eta sexu- eta genero-aniztasunarekiko diskriminazioen prebentzioan, karteletan eta bideoetan irakur daitezkeen funtsezko mezuen bidez, «hitz egitea, galdetzea, entzutea, adostea eta errespetatzea ezinbesteko elementuak direla pertsona guztiek askatasunean eta berdintasunean gozatzeko aukera izango duten jai-gune osasungarriak eraikitzeko», amaitu du Alfarok. Izan ere, indarkeriei aurrea hartzeak ez die soilik indarkeria jasaten dutenei eragiten, gizarte osoari baizik: identifikatzea, ez normalizatzea eta geldiaraztea erantzukizun partekatua da.
Tratu oneko harremanak sustatzea osasuna sustatzea da
Mª Ángeles Nuin ISPLNko zuzendariak azaldu duenez, «tratu onaz hitz egiten dugunean, errespetuaz, komunikazioaz, adostasunaz, elkar zaintzeaz, plazeraz, ongizateaz eta gozamen partekatuaz hitz egiten dugu. Hori guztia ez da osasunetik at geratzen, osasunari zuzenean laguntzen baitio. Horregatik, esan dezakegu harremanetan tratu ona ematea, berez, osasun-aktibo bat dela «.
Gainera, harremanak ditugun pertsonak zaintzean eta zaintzean, praktika seguruak sustatzen ditugu, eta, beraz, sexu-transmisiozko infekzioak murriztea. Foru Komunitatean, Osasun Publikoan zaintzapean dauden STIen intzidentzia (hala nola infekzio gonokozikoa, klamidia, linfogranuloma benereoa, sifilisa edo GIB) handia da oraindik, baina joera egonkortu egin da 2025ean eta 2026ko lehen hiruhilekoan. 2026ko otsaileko Nafarroako Osasun Publikoaren Buletinaren 139. zenbakian argitaratutako azken datuen arabera, zaintzapeko STI guztien ehuneko handiena 35 urtetik beherako biztanlerian dago.
Zehazki, infekzio gonokozikoen %28, sifilien %18 eta klamidien %37 25 urtetik beherakoetan erregistratu ziren. Era berean, infekzio gonokozikoen %69, sifilien %47 eta klamidien %81 35 urtetik beherakoetan diagnostikatu ziren. Datu horien aurrean, prebentzioa, informazioa eta erantzukizun partekatua indartzearen alde agertu da Nuin. «Goza dezagun, baina zaintzatik, errespetutik eta erantzukizunetik. Hitz egin dezagun, negozia dezagun, erabil ditzagun prebentzio-neurriak eta saihestu ditzagun praktika arriskutsuak «.
