Landa Garapeneko eta Ingurumen ekoDepartamentuak 5,5 milioi euroko laguntza-deialdia bideratu du gazteak lehen sektorean sartzen laguntzeko, belaunaldi-errelebuko Lurberri programaren esparruan. Horrela, %22 igo dira 2024ko urrian abian jarritako pizgarri horiek, eta horiei esker 95 gazte nekazaritzan eta abeltzaintzan hasi ziren iaz.
Jose Mari Aierdi Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilariak eman du horren berri, asteazken honetan egindako gobernu-bilkuran. Bertan adierazi duenez, «nekazaritza-ustiategien erreleboa, gazteak sartzea eta landa-eremuetan jendea errotzea funtsezko gaiak dira» bere departamentuarentzat, hainbat programaren bidez lan egiten baitu, Lurberriren kasuan bezala.
Ildo horretan, Aierdik azpimarratu du iaz lehen aldiz abian jarritako laguntza horiek harrera ona izan zutela, «eskaera handia eta kualifikatua eragin zutelako», eta, horren ondorioz, 95 gazte sartu zirelako sektorean. «Horregatik, aurten aurrekontua handitu dugu, eta handitu daitekeen partida bat sortu dugu, landa-ingurunean ekiteko prest dagoen inor kanpoan gera ez dadin», azaldu du.
Zehazki, 40.000 eta 80.000 euro arteko laguntzak dira proiektu bakoitzeko, lehen ezarpena sustatzeko, eta diskriminazio positiboa egiten zaie eredu jakin batzuei. Eredu horiek, beren konkurrentziaren arabera, bikoiztu egin ditzakete nekazari edo abeltzain bakoitzak jasotzen dituen zenbatekoak.
Hala, prima berri horiek diskriminazio positiboko irizpideen arabera arautzen dira, nekazaritza edo abeltzaintza jasangarriaren tipologia jakin batzuk sustatzeko, hala nola kalitate edo ekologiako figura ziurtaturen bati atxikitako elikagaien ekoizpena, abeltzaintza estentsiboko haztegiak, despopulazio-arriskuan dauden landa-eremuetan ezartzea, gazteak eta emakumeak sartzea edo instalazio berria titulartasunaren eskualdaketan belaunaldi-errelebo batetik eratorri izana. Eskaerak egiteko epea martxoaren 30era arte dago zabalik, eta oinarriak Nafarroako Gobernuaren tramiteen atarian kontsulta daitezke.
Lehenengo instalazioa errazteko, programa honetara bildutako nekazariek eta abeltzainek ezarri aurretik dagokien dirulaguntzaren erdia jasoko dute aldez aurretik, eta gainerakoa, enpresa-plana amaitzean.
600.000 euro ustiategien ondorengotza sustatzeko
Baina gazteak sartzeko aipatutako laguntzez gain, Landa Garapeneko Zuzendari Nagusiak beste ildo bat jarri du abian, Lurberri Programaren esparruan. Programa horrek 600.000 euroko zuzkidura du bi urtean, erretirotik gertu dauden profesionalen nekazaritza-ustiategien ondorengotza sustatzeko, eta onuradun bakoitzeko 85.000 euro arteko laguntzak ematen ditu.
Lehen sektorean sartu nahi duten gazteek, batzuetan, lurrak edo ustiategi bideragarri bat edukitzeko arazoarekin topo egiten dute, eta, aldi berean, erretiro-adinetik gertu dauden edo jada gainditu duten pertsona asko daude, eta ez dute argi erreleboa egin behar duten eta nola egin behar duten. Horren ildotik, kontseilariak adierazi duenez, «neurri hau funtsezkoa iruditzen zaigu, laguntza ekonomiko garrantzitsuaz gain, Departamentua, INTIAren eskutik, lagapen horiek dinamizatzeaz arduratuko baita, bi aldeen arteko bitartekaritza-zerbitzua eskaintzeaz, errelebo hori gauzatu ahal izateko eta bi aldeentzat modu positiboan gauzatu ahal izateko».
Bitartekaritza-zerbitzua eta aipatutako laguntzak 60 eta 72 urte bitarteko 630 pertsona ingururen eskura jartzen dira. Kalkuluen arabera, pertsona horien %25 emakumeak dira eta %75 gizonak, eta baliteke prozesu horietan parte hartzeko moduan egotea. Horietatik 400 Lanbide Tituluko Nekazariak dira; gainerakoak, ATP ez izanik, Nekazaritzako Gizarte Segurantzan kotizatzen duten eta NPB jasotzen duten pertsonak dira.
Laguntza horien deialdia NPBren 203-2027 Plan Estrategikoaren barruan dago, eta LGENF programak eta haren oinarri espezifikoek finantzatzen dute. Deialdia martxoaren 2an argitaratuko da NAOn, eta, aurretik, otsailaren 26an, 9:30ean, webinar bat egingo da, laguntza horiek interesdunei eta inplikatutako eragileei azaltzeko.
