- Bingen Zupiria Segurtasuneko sailburuak gertakari horiek aztertzen dituen txostena aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean, Jon Mirena Landarekin, EHUko Giza Eskubideen eta Aginte Publikoen Katedraren arduradunarekin, batera.
- 2025ean 193 gorroto-gertakari erregistratu dira, eta 2024an 236 zenbatu ziren.
- Arrazakeriarekin eta xenofobiarekin zerikusia duten gertakariak izan dira berriz ere ugarienak, 108 kasurekin, kasu guztien % 56.
- Ondoren orientazio edo identitate sexualarekin lotutakoak daude, 40 kasurekin, eta jarraian ideologiarekin edo orientazio politikoarekin lotutakoak, 18 kasurekin.
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Segurtasuneko sailburuak Euskadiko Gorroto Gertakarien 2025eko Txostena aurkeztu du gaur Eusko Legebiltzarreko Erakunde, Gobernantza Publiko eta Segurtasun Batzordean. Txostena Jon Mirena Landak zuzendutako EHUko Giza Eskubideen eta Botere Publikoen Katedraren laguntzarekin egin da. Gorroto Gertakarien Txostena 2018ko ekainean aurkeztu zen lehenengo aldiz Eusko Legebiltzarrean, eta azterlanak jada elkarren segidako 10 urtetako datuak ditu, beraz, jasotzen dituen emaitzak baloratzeko ikuspegi handiagoa ematen dutenak.
2025eko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean, Ertzaintzak delitu izan zitezkeen 193 gorroto-gertakari erregistratu zituen Euskadin, 2024an baino % 18 gutxiago, urte horretan 236 erregistratu baitziren. Gertakarien kopurua hirugarren urtez jarraian jaitsi da, 2022an izandako maximoaren ondoren, 435 gertakari erregistratu baitziren.
Iaz ez zen arau-hauste administratiborik jaso.
Hala ere, txostenak berak jasotzen duenez, datu horiek kontu handiz interpretatu behar dira, poliziaren estatistikak Ertzaintzak jakiten dituen gertakariak bakarrik islatzen baititu, eta “zifra beltza” delakoaren, hau da, salatzen ez diren edo gorroto-delitu gisa erregistratzen ez diren gertakarien, garrantziaz ohartarazten du. Horregatik, erregistroetako beheranzko bilakaeratik ezin da ondorioztatu, beraz, fenomenoak proportzio berean egin duenik behera.
Gaur Eusko Legebiltzarrean aurkeztutako txostenaren arabera, gutxi salatzea eragiten duten faktoreen artean honako hauek nabarmentzen dira: biktima askoren egoera administratibo irregularra, baliabide ekonomikorik eza edo prozedura ez ezagutzea; indarkeriaren kulturaren normalizazioa; sistema judizialean eta polizialean konfiantza gutxi izatea; eta erasotzaileen aldetik, edo baita agintarien aldetik ere, errepresaliak jasateko beldurra.
ARRAZAKERIA ETA XENOFOBIA, ARRAZOI NAGUSIAK
Aurreko urteen ildo beretik, izaera arrazista edo xenofoboa duten delituak izan dira erregistratutako gorroto-delitu gehienak. 2025ean 108 kasu izan ziren, kasu guztien % 56, alegia, eta aurreko urtearekin alderatuta % 6 jaitsi dira.
Bigarren lekuan, orientazio edo identitate sexualarekin lotutako gertakariak daude, 40 kasurekin, kasu guztien % 21. Ondoren ideologiarekin edo orientazio politikoarekin zerikusia dutenak daude, 18 kasurekin, % 9. Halaber, txostenak desgaitasunarekin lotutako 9 gertakari, sinesmenekin edo erlijioarekin lotutako 7, fisikoarekin edo itxurarekin lotutako 4, generoarekin lotutako 2, gaixotasunarekin lotutako 2, antisemitismoarekin lotutako 1 eta aporofobiarekin lotutako beste 1 jasotzen ditu.
Bestalde, txostenak nabarmentzen du motibazio anitzeko 7 kasu erregistratu direla, eta horietan hainbat ezaugarri babestu daude. Kasu horietako gehienetan, 4tan, arrazakeriari edo xenofobiari orientazio edo identitate sexuala batzen zaie.
LESIOAK ETA MEHATXUAK, TIPOLOGIA OHIKOENAK
Euskadin iaz erregistratutako gorroto-delituen delitu-tipologiari dagokionez, txostenak jasotzen duenez, lesioak eta mehatxuak erregistratutako gertakarien erdia baino gehiago dira. Lesioak dira gertakari ohikoenak, 63 kasurekin, kasu guztien % 33, 2024an baino % 5 gutxiago. Ondoren daude mehatxuak, 40 kasurekin, % 21; hertsapenak, 19 kasurekin; gorroto-diskurtsoa, 16rekin; jazarpena, 15ekin; eta tratu iraingarria, 13 kasurekin.
2025ean ez da homizidiorik erregistratu gorroto-gertakarien ondorioz, eta, era berean, sexu-erasoarekin lotutako gertakari bakarra erregistratu da, eta, beraz, larritasun penal handieneko gertakariak nahiko mugatuta mantentzen dira.
LURRALDEEN ARABERA
Lurralde historikoei dagokienez, Bizkaiak eta Gipuzkoak, bakoitzak, 85 gertakari erregistratu dituzte, bi kasuetan kasu guztien % 44. Arabak 23 gertakari erregistratu ditu, % 12. Banaketa horrek hautsi egiten du azken urteetako eredua, orain arte Bizkaiak erregistratzen baitzituen, nabarmen, gertakari gehien.
Udalerriei dagokienez, hiriburuak eta biztanle-kopuru handiena duten udalerriak nabarmendu dira berriz ere. Donostiak 35 gertakari erregistratu ditu, guztien % 18; Bilbok 29, % 15; Irunek 19, % 10; eta Gasteizek 18, % 9. Barakaldo eta Portugalete ere agertzen dira, bakoitza 7 gertakarirekin, eta Hernani eta Getxo bakoitza 4rekin.
Delitua egin den tokiari dagokionez, bide publikoan gertatu dira gorroto-gertakari gehien, delitu guztien % 45. Ondoren daude ikastetxeak (% 11), etxebizitzak (% 9) eta hotel-establezimenduak (%9). Ziberespazioaren bidez edo telefonoz egindako gertakariak % 4 dira.
Euskadiko Gorroto Gertakarien 2025eko Txostenaren arabera, gertakarien ia erdia igandetik ostiralera bitartean gertatzen dira, eta % 75 arratsalde-gauean.
284 PERTSONA IKERTUAK ETA 9 ATXILOTUAK
Txostenak jasotzen duenez, guztira 284 pertsona ikertu dira gorroto-delituengatik. Gehienak (% 78) gizonak dira, eta ikertutako pertsonen batez besteko adina 32 urtekoa da. Ikertutako pertsonetatik 76 adingabeak dira. Jatorriari dagokionez, ikertutako 182 pertsonak, % 64k, alegia, nazionalitate espainiarra dute, eta % 19 atzerritar jatorrikoak dira.
2025ean 9 atxiloketa egin ziren, 2024an baino erdia baino gutxiago, urte horretan 25 zenbatu baitziren
Biktimei dagokienez, txostenak 225 biktimizazio erregistratu ditu, hau da, aurreko urtean baino % 17 gutxiago. Biktimen % 55 jatorri atzerritarrekoak dira. Adinari dagokionez, 18 urtetik 29 urtera bitarteko pertsonak nabarmentzen dira, baina adin-tartea 8 urtetik 82 urtera bitartekoa da. Biktimen % 57 gizonak dira.
