- Dokumentuak irizpide teknikoak, alerta-seinaleak, detekzio-tresnak eta balizko abusu ekonomikoko egoeren aurrean koordinatuta jarduteko jarraibideak eskaintzen ditu.
- Gida bereziki banatuko da adinekoekin lan egiten duten profesionalen elkargoen eta eragileen artean — psikologia, soziologia, gizarte-lana, gizarte-hezkuntza, abokatuak, notariotza, gizarte-zerbitzuak, finantza-erakundeak eta hirugarren sektorea —, eta eskuragarri egongo da Sailaren webgunean.
- Argitalpen berri honek jarraipena ematen dio lehen aurkeztutako informazio-gidari. Gida errazagoa eta eskuragarriagoa da, eta herritarrei, adinekoen elkarteei, gizarte-zerbitzuei eta erakunde interesdunei zuzenduta dago.
Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Sailak «Adinekoen aurkako tratu txar ekonomikoak eta finantza-abusuak. Prebentziorako, detekziorako eta jarduteko gomendioetarako gida «, abusu ekonomikoko egoerak identifikatzeko, prebenitzeko eta horiei modu koordinatuan erantzuteko eremu profesionalek duten gaitasuna indartzera bideratutako tresna.
Dokumentua Rafael Armesto del Campillok (Desgaitasunaren Zuzenbidean aditua eta abokatua) eta Marije Goikoetxea Iturreguik (Deustuko Unibertsitateko Giza Eskubideetan doktorea) egin dute, eta bokazio nagusiki praktikoarekin sortu da: adinekoekin zuzeneko edo zeharkako harremanetan lan egiten dutenek alerta-seinaleak ezagutu ahal izan ditzaten laguntzea, izan litezkeen arrisku-faktoreak baloratzea eta susmo baten aurrean nola jokatu jakitea.
Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren sailburuak azpimarratu duenez, gida hau «beste urrats bat da adinekoen eskubideak, autonomia eta duintasuna babesteko». Adierazi duenez, «tratu txar ekonomikoa ez da beti lapurreta nabarmena izaten; askotan, adineko pertsonaren onerako laguntza, zaintza edo kudeaketa mozorrotzen da. Horrexegatik behar ditugu profesional prestatuak, arretatsuak eta koordinatuak «.
Tratu txar ekonomikoak edo finantza-abusuak era askotakoak izan daitezke: kontuak edo txartelak baimenik gabe erabiltzea, pentsioak edo laguntzak eskuratzea, dokumentuak sinatzeko presioa, botereetan edo testamentuetan aldaketa behartuak egitea, ondare-erabakietan manipulatzea, ezohiko banku-eragiketak egitea edo iruzur egitea telefono-iruzurren edo iruzur digitalen bidez. Errealitate hori, askotan, ezkutuan egoten da, konfiantza- edo mendekotasun-inguruneetan, eta ondorio ekonomiko, emozional eta sozial larriak eragin ditzake.
Gida profesional berriak ikuspegi integral batetik heltzen dio fenomenoari. Tratu txar ekonomikoari buruzko esparru kontzeptual bat barne hartzen du, kalteberatasun neurokognitiboari, arrakala digitalari, isolamendu sozialari edo mendekotasun funtzionalari lotutako arrisku-faktoreak biltzen ditu, eta tratu onari buruzko atal espezifiko bat eskaintzen du, errespetuzko arreta gisa ulertuta, hurbila, ulergarria eta pertsonari egokitua.
Gainera, dokumentuak adierazle operatiboak eskaintzen ditu balizko abusu-egoerak detektatzeko, hala nola bat-bateko aldaketak banku-operatiboan, ezohiko eskudirua kentzea, hirugarrenei maiz transferentziak egitea, laguntzaileen presentzia nagusia izatea, titulartasunetan edo botereetan bat-bateko aldaketak egitea, edo adineko pertsonak ez ulertzea edo baimen informatua ez ematea.
Argitalpenak esku-hartze profesionalerako orientabideak ere jasotzen ditu, lau printzipiotan oinarrituta: adineko pertsonaren autonomia eta borondatea errespetatzea, eragin bidegabeen prebentzioa, proportzionaltasuna jarduketa eta koordinazio instituzionalean. Ildo horretan, gidak azpimarratzen du beharrezkoa denean gizarte-zerbitzuen, finantza-erakundeen, notariotzaren, aholkularitza juridikoaren, Fiskaltzaren eta beste babes-baliabide batzuen arteko lankidetza aktibatu behar dela.
Gida honek jarraipena ematen dio sailak hasitako lanari; izan ere, lehen informazio-gida bat aurkeztu du, errazagoa eta eskuragarriagoa, herritarrei zuzendua eta gaztelaniaz, euskaraz eta irakurketa errazean eskuragarri dagoena. Lehen argitalpen haren helburua gizarteari funtsezko ideia bat hurbiltzea zen: laguntza behar izateak ez du esan nahi erabakitzeko gaitasuna galdu behar denik. Gida profesional berriak norabide horretan aurrera egiten du orain, baina tresna espezifikoagoak eskaintzen dizkie beren eguneroko jardunean lehenago detektatu eta hobeto jardun dezaketenei.
Sailak bereziki gida eremu sozial, juridiko, soziosanitario, finantzario eta komunitarioan lan egiten duten profesionalen eta eragileen artean banatuko du, eta Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Sailaren webgunean jarriko du, errazago kontsultatu eta zabaltzeko.
Ekimen honekin, Eusko Jaurlaritzak adineko pertsonen eskubideen tratu onaren, errespetuaren eta babes eraginkorraren kulturarekiko konpromisoa indartzen du. «Gida hau baliagarria izatea nahi dugu, hobeto begiratzeko, lehenago detektatzeko eta modu koordinatuagoan erantzuteko. Kontrol, presio edo jabetzarik gabeko egoerarik ez dadin normalizatu edo isildu «, amaitu du Melgosak.
