Azken hiru urteetan, batez beste 140 pertsona hurbildu dira Bertizko ‘gordelekura’. Fauna behatoki bat da, bereziki hegaztiena, eta 2018an ireki zuten Markategi inguruan. Edozein pertsonak eska dezake, banaka edo taldeka, ingurumen-hezkuntzako eta argazkigintza profesionalek diseinatutako zuzkidura horretarako sarbidea, hainbat kolektiboren beharretara ahalik eta hobekien egokitzeko.
Egurrez eraikita dago hormigoizko zolata baten gainean, ‘gordelekua’ egurrezko txabola txiki bat da, eta 4,5 m x 3 m-ko oinplanoa du eta 2,15 m-ko altuera. “Kristal espioiak” dituzten leihoak eta kristalik gabeko hiru bao ditu, bertan daudenek argazkiak isla deserosorik gabe egin ahal izateko. Horrez gain, txorientzako elikagai batzuk daude (pipak, garia, ogia eta koipea) eta edontzirako ura, animaliak erraz erakartzeko eta hurbilagotik ikusteko.
Bertizkoa Nafarroan baso batean kamuflatuta dagoen behatoki publiko bakarra da, nahiz eta Foru Komunitateak beste eremu kamuflaturen bat kudeatu, baina denak ibai-inguruetan daude; esate baterako, Las Cañas aintziran. Edonork erabil dezake, baina aldez aurretik erreserba egin behar da, 948 59 24 21 telefonora deituz edo [email protected] helbidera idatzita. Pertsonako eta eguneko prezioa 5 eurokoa da, eta hasiera batean erabiltzeko ordutegia parkearena berarena izango da. Udako denboraldi honetan, uztailean, asteko egun guztietan dago irekita, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 19:00etara, eta abuztuan, baita ere astelehenetik igandera, goizez ordutegi berarekin eta arratsaldez 15:00etatik 19:00etara.
Ingurumen-hezkuntzara eta Ondare Naturalaren balorizazio eta interpretaziora bideratutako azpiegitura hau martxan dagoen zortzi urte hauetan, 500 lagun inguruk erabili dute behatokia. Eskari gehien udako hilabeteetan izaten da eta urtearen azken hiruhilekoan ere bai, hegaztiak behatzeko garai egokiena izateagatik. Nolanahi ere, ez da plaza-arazorik izaten aurrez erreserba egiten bada, baina saio bakoitzeko hiru pertsonak erabili dezakete espazioa aldi berean.
Espazioaren izaera bera dela-eta, zuzkidurara iristen den bidezidorrak irisgarritasun mugatua du. Behin hara iritsita, ‘gordelekurako’ sarrera zenbaki-kode baten bidez egiten da, eta instalazioa erabiltzeko arauak bete behar dira. Besteak beste, debekatuta dago bertan erretzea edo sua piztea. Adingabeek beti norbaitekin joan behar dute azpiegiturara eta bertan norbaitek laguntzarekin egon behar dute.
Paridoak, pizidoak eta ugaztun txikiak
‘Gordelekua’ bereziki hegaztiak behatzeko diseinatuta dago, kasu honetan Bidasoa ibaiaren arroko baso atlantikoko baso-hegaztiak. Erraza da hegazti arruntak ikustea, kaskabeltz txikia, kaskabeltz handia, amilotx urdina edo amilotx mottoduna bezalako paridoak edota garrapoa edo txantxangorria bezalako hegaztiak, beste familia batzuetakoak.
Okil handia (Dendrocopos major) ere ikus daiteke lumaje deigarriarekin. Parkeko “arotzen” (pizidoak) artean, halaber, okil gibelnabarra (Dendrocopos leucotos) eta okil ertaina (Leiopicus medius) daude, galtzeko arriskuan katalogatuak.
Txoriez gain, behatzeko orduetan, ugaztun txiki batzuk ikus daitezke; hala nola, katagorriak, lursaguak, etab. Parkearen kudeaketatik ‘gordelekura’ doazenei gomendatzen zaie prismatikoak eramatea, eta, espezialista batekin joandakoek izan ezik, fauna ezagutzeko aplikazioak erabiltzea, mugikor adimendunetarako garatuak Interneten.
Jaurerriko basoak 2.052 hektarea ditu, eta baso-masa handi batek estaltzen du, Aizkolegi mendiaren gailurreraino, 842 metroko altueran. Landarediaren aldetik, harizti atlantikoak eta pagadiak dira nagusi. Finka Pedro Cigak 1949an Nafarroako Foru Aldundiari emandako testamentu-ondarea izan zen, ezaugarriak aldatu gabe kontserbatzeko eskakizunarekin.
Modu horretan, Jaurerria Parke Natural izendatu zuten 1984an, eta Nafarroan katalogazio hori duen lehena izatera iritsi zen. Bertiz, Nafarroako Parke Naturala izateaz gain, Natura 2000 Sarean sartuta dago; hau da, natura-ondarea sailkatzeko eta kudeatzeko sisteman, Europako espezie eta habitat mehatxatuenak kontserbatzeko.
Ingurumenaren eta kulturaren aldetik dinamizatzeko karga handia hartu du guneak, eta normalean Lehen Hezkuntzako, Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko eta Lanbide Heziketako eta Unibertsitate-graduetako ikasleei zuzendutako jarduerak egiten ditu. Bertizko ‘gordelekua’ Ingurumen Zuzendaritza Nagusiak eskola-bisita gidatuen plangintzaren barruan urte osoan eskaintzen duen elementuetako bat da.
