- Proiektuan 14,2 milioi euroko inbertsioa egin da, eta, etxebizitzez gain, 122 garaje, 109 trasteleku eta 5 lokal dituen sustapena eraiki ahal izango da
- Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak adierazi duenez, “erabilera-lagapena gizarte-lankidetzako eredu aitzindaria da, lurzoruaren titulartasun publikoa babesten duena eta etxebizitza eskuratzeko aukera zabaltzen duena. Formula hori hedatu nahi dugu eta, horretarako, Euskadin etxebizitzaren arloan hain errotuta dauden egitura kooperatiboak indartu behar ditugu”
- Bazkide kooperatibistek hasierako 35.000 euroko ekarpena egin zuten, eta hileko 750 euro inguruko kuoten bidez eskuratuko dituzte etxebizitzak —lotzen diren gastu guztiak barnean direla—
Denis Itxaso Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak Donostiako Txomin Enea auzoan amaitzen ari den babes ofizialeko 109 etxebizitzatako sustapena bisitatu du gaur goizean. Eraikuntza-lanek azken txanpari heldu diote, eta etxebizitzak adjudikaziodunei irailean ematea aurreikusten da, joan den martxoaren 25ean egindako batzarrean jakinarazi zitzaien bezalaxe. Ekitaldian, Itxasok proiektuaren izaera berritzailea nabarmendu du, eta adierazi du “Euskadiko lehena dela”, eta, beraz, “mugarria dela Euskal Autonomia Erkidegoko etxebizitza-politika publikoetan”. Ildo horretan, “erabilera-lagapena gizarte-lankidetzako eredu aitzindaria da, lurzoruaren titulartasun publikoa babesten duena, etxebizitza eskuratzeko aukera handitzen duena, eta, batik bat, espekulazioa saihesten duena. Formula hori hedatu nahi dugu eta, horretarako, Euskadin etxebizitzaren arloan hain errotuta dauden egitura kooperatiboak indartu behar ditugu” adierazi du sailburuak.
Sustapenerako guztira 14,2 milioi euroko inbertsioa egin da, eta “giltza eskuan” modalitatean obra egikaritzeko kontratuarekin lotzen da. Horrela, proiektuaren kontrol ekonomikoa bermatu ahal izan da, aurrekontu-desbideratzerik gabe amaitu arte. Obrak 2024ko urtarrilaren 26an hasi ziren, eta bizitegi-eraikuntzaren arloan ibilbide luzea duen Obras Especiales enpresa eraikitzaileak egin ditu. Emaitza tamaina handiko konplexua da, babestutako 109 etxebizitzak ez ezik, etxebizitza horien funtzionaltasuna eta hiri-kalitatea indartzen dituen elementu multzo osoa ere barne hartzen baitu. Zehazki, garapenak 122 garaje-plaza, 109 trasteleku eta beheko solairuan bost merkataritza-lokal ere baditu, ingurunean erabat integratuta dagoen bizitegi-espazioa osatuta.
Proiektuan inplikatutako entitate guztietako ordezkariek parte hartu dute bisitan: Bizikide kooperatiba-sozietatearen aldetik, Idoia Soto Fernández Zuzendaritza Batzordeko idazkaria; Arrasate Taldearen aldetik, Pello Sologaistoa CEOa, Joseba Maidagan merkataritza-zuzendari komertziala eta Aritza Martínez Gipuzkoako ordezkaria; Bizikoop kooperatibaren aldetik, Xabier Pagaldai presidentea eta Lorea Soldevilla idazkari nagusia; eta Kooperatiben Kontseilu Nagusiaren aldetik, Patxi Olabarria presidentea. Era berean, bertan izan dira: Bankoa/Abancaren aldetik, Jesús Suárez, zuzendari nagusia eta José Luis Barca merkataritza-zuzendaria; Obras Especiales eraikuntza-enpresaren aldetik, Luis Jordán presidentea, Jesús Calvo negozio-garapeneko zuzendaria eta Aitor Urbieta obra-burua; eta Fiark Arquitectos enpresako obra-zuzendaritzaren taldetik, Unai Aldama eta Irantzu Lete arkitektoak.
Sailburuak gaur egindako ekitaldia aprobetxatu du Bizikide kooperatibari «eredu hori zabaltzen laguntzeko» eskatzeko, «Euskadin hitzaldiak antolatuz, modu planifikatuan eta zabaltzeko helburuarekin». Itxasoren hitzetan, «Txomin Enearen proiektu hau erreferente bihurtu behar da, etorkizunean eredu kooperatibista handitzea eta indartzea ahalbidetuko digun ikaskuntza-eredu». Horregatik, aitortu du «funtsezkoa» dela «esperientzia hau hemen ez geratzea, baizik eta ekimen berriak bultzatzeko eta ildo horretan aurrera egiten jarraitzeko oinarri gisa balio izatea».
Lankidetza publiko-pribatuko eredu aitzindaria
Euskadin erabilera-lagapeneko erregimeneko etxebizitza babestuko lehen esperientzia da. Eusko Jaurlaritzak bultzatutako eredu berritzaile horrek etxebizitza eskuratzeko formula berriak barne hartzen ditu. Administrazioak kooperatiba adjudikaziodunari titulartasun publikoko partzela baten azalera-eskubidea 75 urtez lagatzean datza sistema horren elementu nagusia. Horrek aukera emango du lurzoruaren jabetza publikoari epe luzean eusteko eta eraikinaren sustapena, eraikuntza eta kudeaketa kooperatibaren esku uzteko.
Praktikan, eredu horrek bestelako erlazioa ezartzen du etxebizitzaren eta erabiltzailearen artean. Bazkide kooperatibistek ez dute etxebizitzen jabetza eskuratzen eta ez dute ohiko alokairu-kontraturik formalizatzen. Horren ordez, kooperatiban dauden bitartean, erabilera mugagabeko eskubidea eskuratzen dute, hileko kuota bat ordainduta. Sistema horrek bizitegi-egonkortasuna indartzen du, pertsonak beren etxebizitzen kudeaketan zuzenean inplika daitezen sustatzen du, eta higiezinen salerosketarekin lotutako espekulazio-prozesuak mugatzen laguntzen du. Itxaso sailburuak aditzera eman duenez, “segurtasuna, eskuragarritasuna eta parte-hartzea uztartzen dituen eredu baten aurrean gaude, eta Euskadiko etxebizitza babestuen etorkizuneko garapenetarako erreferentzia bihur daiteke”.
Bazkide kooperatibisten baldintzak
Bizikide kooperatiba-sozietatea 109 bazkidek osatzen dute, eta bazkide horiek modu aktiboan parte hartu dute proiektuaren garapenean, hasierako faseetatik bertatik. Kooperatibako kide izateko, bazkide bakoitzak batez beste 35.000 euroko ekarpen ekonomikoa egin zuen hasieran, kapital sozialaren kontzeptuan, baina eraikuntza-prozesuan ez du ordainketa gehigarririk egin behar izan. Obrak amaitutakoan, eta babes ofizialeko etxebizitzen behin betiko kalifikazioa eta lehen okupazioko lizentzia lortu ostean, bazkideek erabilera-lagapeneko eskrituraren bidez eskuratuko dituzte etxebizitzak. Une horretatik aurrera, batez beste 750 euro inguruko hileko kuota ordaintzen hasiko dira.
Kuota hori ez da etxebizitzaren erabilerara mugatzen, eraikinaren funtzionamenduarekin lotzen diren kostu guztiak barne hartzen baititu. Hain zuzen, barnean hartzen ditu: espazio komunak eta zerbitzuak mantentzeko beharrezkoak diren komunitate-gastu arruntak; eraikuntza finantzatzeko kooperatibak sinatutako maileguaren amortizazioa eta interesen ordainketa; eta erreserba-funtserako ekarpena, higiezina denboran zehar kontserbatzen dela bermatze aldera. Ereduak kudeaketa demokratikoko osagaia ere badu. Kooperatibak urtean behin egingo du ohiko batzarra, eta bertan bazkide guztiek parte hartuko dute erabakiak hartzeko garaian —kontuak onartzeko eta ekitaldi bakoitzerako kuotak finkatzeko garaian, esaterako—. Horrela, proiektuaren kudeaketan erantzukidetasuna indartuko da.
Sustapenaren deskribapena
Bizitegi multzoa etxadi itxi baten gisara antolatzen da, auzo-bizitzaren ardatza izango den barne-plaza baten inguruan. 109 etxebizitzak zortzi ataritan banatzen dira. Atari bakoitzak beheko solairua gehi bost goi-solairu eta atikoa du, eta, hala, kale nagusiarekin bat datorren bolumetria homogeneoa sortzen da. Barne-urbanizazioa irizpide funtzionalen eta irisgarritasun-irizpideen arabera diseinatu da, atarietarako sarbideak gainerako hiri-ingurunearekin lotzen dituzten ibilbide argien bidez. Ibilbide horiek zenbait materialekin eta hiri-altzarirekin egin dira, hala nola eserlekuekin eta farolekin, plazari izaera propio bereizgarria ematen laguntzen dutenak.
Eraikinak sotoko hiru solairu ditu garaje, trasteleku eta instalazioetarako, guztira 122 aparkalekurekin eta 109 trastelekurekin. Espazio horien antolamenduak osotasunaren funtzionaltasuna eta irisgarritasuna bermatzen du, solairu guztiak —mailarik sakonenak barne— lotzen dituzten igogailuei esker. Etxebizitzei dagokienez, proiektuak askotariko tipologiako etxebizitzak eskaintzen ditu, eskaera-profilei erantzute aldera. Gela bateko, biko, hiruko eta lauko etxebizitzak diseinatu dira, desgaitasuna duten pertsonentzat egokitutako unitateak barne. Aniztasun hori modu orekatuan banatzen da atarien artean, eta, hala, zenbait familia-premietara egokitutako bizitegi multzo inklusiboa osatzen da.
Beheko solairuan, kalearen mailan, kokatutako merkataritza-lokalek osatzen dute proiektua. Lokal horiek inguruko jarduera dinamizatzen lagunduko dute, eta bazkideek berek erabili ahal izango dituzte edo hirugarrenentzat zabal daitezke. Itxaso sailburuak, amaitzeko, aditzera eman duenez, “horrelako ekimenek erakusten dute kalitateko etxebizitza babestuak formula berritzaileen bidez susta daitezkeela, pertsonentzako egonkortasuna bermatuta eta, aldi berean, lurzoruaren interes publikoa babestuta”.
